Sözlük Terimi
Rozet
Dairesel düzende gelişen, çoğunlukla bitkisel veya geometrik taş bezemedir. Cephe yüzeyinde vurgu ve ritim oluşturur.
İçeriği incele ↗KEŞFET
Ani Sözlüğü
Sözlük Terimi
Kervansaray
Ticaret yollarındaki yolcu, hayvan ve mallara konaklama ve güvenlik sağlayan yapı türüdür. Ani’nin bölgesel ticaret ağı, kent içi ve çevresindeki ulaşım izleriyle değerlendirilir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Anastylosis
Dağılmış özgün yapı parçalarının bilimsel belgeleme temelinde yeniden bir araya getirilmesidir. Eksik parçaların tamamlanması sınırlı ve ayırt edilebilir olmalıdır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Konservasyon
Kültür varlığının özgün malzemesini korumaya ve bozulmayı yavaşlatmaya yönelik bilimsel müdahalelerin bütünüdür. Yeniden yapımdan farklı olarak asgari müdahaleyi öne çıkarır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Spoli
Daha eski bir yapıdan alınarak yeni bir yapıda yeniden kullanılan mimari parçadır. Bir taşın devşirme sayılması için bağlam ve işçilik farkı birlikte incelenir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Haç plan
Kolları belirgin biçimde dört yöne açılan mimari kurguya verilen addır. Ermeni kilise mimarisinde farklı merkezi plan çözümleriyle birlikte görülür.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Tambur
Kubbenin altında yükselen, çoğunlukla çokgen dış görünüşlü kasnaktır. Pencereleri iç mekânın ışığını ve kubbenin düşey etkisini güçlendirir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Tonoz
Bir mekânı örtmek için kemerin derinlik boyunca uzatılmasıyla oluşan taşıyıcı örtüdür. Ani’de beşik ve çapraz tonoz düzenleri taş işçiliğiyle birlikte okunur.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Kemer
Bir açıklığı geçen ve yükü yanlardaki taşıyıcılara aktaran eğrisel yapı öğesidir. Sivri, yarım daire ve at nalına yaklaşan biçimler farklı bağlamlarda görülebilir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Apsis
Kilisenin doğu ucunda yer alan, çoğunlukla yarım daire biçimli kutsal mekân bölümüdür. Ani yapılarında apsisin dışarıdan çokgenleşen kütlesi cephe düzeninin önemli parçasıdır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Arkeolojik bağlam
Bir buluntunun bulunduğu tabaka, mekân ve diğer buluntularla ilişkisidir. Bir parçayı yerinden almak, onun tarihsel bilgisinin önemli bölümünü yok eder.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Bazilika
Uzunlamasına gelişen, sütun veya paye dizileriyle neflerin ayrıldığı yapı planıdır. Ani Büyük Katedrali, merkezi kubbeli düzenle bazilikal mekân anlayışını birleştirir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Kubbeli bazilika
Bazilikal uzunlamasına planın merkezinde kubbe bulunan yapı tipidir. Ani Katedrali bu düzenin önemli Orta Çağ örneklerinden biridir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Mukarnas
Kademeli hücrelerden oluşan üç boyutlu bezeme ve geçiş düzenidir. Ani’de mukarnasa yaklaşan taş işçiliği kültürel etkileşim tartışmalarında ele alınır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Fresk
Islak sıva üzerine pigment uygulanarak yapılan duvar resmi tekniğidir. Tigran Honents Kilisesi geniş anlatı sahneleriyle Ani’nin başlıca freskli yapısıdır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Payanda
Duvarı dıştan destekleyen düşey yapı öğesidir. Yanal itkiyi karşılamak ve duvarın kararlılığını artırmak amacıyla kullanılır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Bani
Bir yapının inşasını maddi ve siyasi olarak destekleyen kişidir. Krallar, kraliçeler, din insanları ve tüccarlar Ani’nin inşa tarihinde bani olarak görülür.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Kitabe
Yapının tarihi, banisi, ustası veya işlevi hakkında bilgi veren yazılı bölümdür. Tigran Honents Kilisesi’nin kitabesi tarihlendirme açısından özel önem taşır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Kasnak
Kubbenin oturduğu çokgen veya dairesel geçiş bölümüdür. Pencere açıklıklarıyla iç mekâna ışık sağlayabilir.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Tüf taşı
Volkanik kökenli, işlenmesi görece kolay bir yapı taşıdır. Ani’de siyah, kızıl ve sarımsı tonlarıyla hem taşıyıcı hem bezeyici amaçla kullanılmıştır.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Kör kemer
Bir açıklığı geçmeyen, duvar yüzeyini hareketlendiren kemer düzenidir. Ani cephelerinde düşey ritim ve ışık gölge etkisi oluşturur.
İçeriği incele ↗Sözlük Terimi
Narteks
Kilisenin ana ibadet mekânından önce gelen giriş bölümüdür. Bazı Ani yapılarında sonradan eklenen narteksler zengin taş bezemeleriyle dikkat çeker.
İçeriği incele ↗